Nilüfer Kibar

Web 2.0 tanımını en önemli üç kavram tanımlıyor.

Web 2.0 Tim O’Reilly tarafından 2004′de kullanılmaya başlanan bir sözcüktür ve ikinci nesil internet hizmetlerini, toplumsal iletişim sitelerini, vikileri, iletişim araçlarını diğer bir anlamla internet kullanıcılarının ortaklaşa ve paylaşarak yarattığı sistemi tanımlar. Kelimenin tam anlamı tartışmaya açıktır. Tim Berners-Lee gibi teknoloji uzmanları da kelimenin manasını sorgulamıştır.Tim O’Reilly’e göre Web 2.0′ın kısmen tanımı şöyledir: “Web 2.0 bilgisayar endüstrisinde internetin bir düzlem olarak ilerlemesiyle bir işletme devrimi ve bu düzlemin kurallarını başarı için anlamaya çalışmaktır. Bu kurallar arasında başlıcası şudur: Ağ etkilerini daha çok insanın kullanabilmesi için programlar kurmak.” Farklı farklı tanımlar olsada anlam bütünlüğü bakımdan hepsi aynı noktada buluşuyorlar.Web 2.0′ın güç aldığı birçok kavram vardır. Bu kavramlardan en önemlileri uzun kuyruk (long tail), kollektif zeka, viral yayılmadır.

Uzun kuyruk kavramı ilk kez Chris Anderson 2004 yılında, Amazon.com ve Netflix benzeri iş ve ekonomik modelleri tariflemek için kullanmıştır. Kısaca uzun kuyruk, bir satış mağazası ya da kanalının yeterince büyük olması durumunda, talebi ya da satışı az olan ürünlerin toplam satışının, çok satan bir ürününün satışından daha fazla olabileceği görüşünü ortaya atıyor. Buna bir örnek verecek olursak; Recep İvedik fragmanı İzlesene.com’da 5.5 milyon kez izlendi. Bunun yanında, bir kullanıcının arkadaşlarıyla yapıtığı geyik muhabbetini çekip gönderdiği video ise 500 kez izlendi. Bu video’ya benzer, kullanıcıların kendi çektikleri videoların toplam izlenme sayıları Recep İvedik fragmanının izlenme sayısını geçiyor. Tekil olarak bakıldığında anlamsız olan bu rakamlar, birbirini takip edip çoğaldıkça büyük bir havuzun parçası oluyorlar.

Kollektif zeka kavramını Web 2.0 dilinde açıklayacak olursak, Facebook.com ilk zamanlar sadece belli üniversitelerin öğrencilerine hizmet veriyordu. Site içerikleri bu kullanıcıların etkinlerinden besleniyordu. Daha sonra site herkes tarafından kullanılabilir hale getirildi ve milyonlara ulaştı. Kullanıcılar kendilerine sunulan teknolojileri kullanarak her türlü bilgi, eğlence ve aktivitilerini site üzerinden bulmuş oldukları kullanıcılarla paylaşıp site içeriğinin zenginleşmesine katkıda bulundular. Kollektif zeka ile üretilen içeriğin kullanıcı tarafından daha kolay benimsendi. Bu durum kullanıcılarda sitelerini sahiplenme duygusu uyandırdı. Parayla çalışan elemanlarla yapılamıyacak içerikler, hiç bir beklentisi olmayan milyonlar tarafından çok zengin bir şekilde oluşturuldu.

Viral yayılma adını virüslerin yayılma şeklinden almış bir pazarlama stratejisidir. Sitelerin yayılması ise, kendi içeriklerini başka sitelerde kullanılabilir hale getirdikleri widgetler, yayınlama servisleri(post) ile okuma ve yazma servisleri(rss, atom, xml) ile olur. Widgetlere örnek; video sitelerin embed kodları, haber sitelerinin haber klipleri, yayınlama servislerine örnek; içeriklerin kullanıcıların bloglarına gönderilmesi yada bookmark sitelerinin içeriklerine eklenmesi(digg.com, del.icio.us vb. siteler), son olarak site içerikleri genel kabul görmüş veri formatlarına dönüştürüp - ki bunlardan en yaygın olanı rss ve atom- kullanıcıların kullanımına açarak site içeriklerini geniş kitlelere ulaştırıp ağın daha geniş kitlere ulaşarak genişlemesini ve büyümesini sağlayabiliriz.